Było bezpiecznie. Przewidywalnie. Nikt się nie gniewał za małe opóźnienie, nie kazał nagle przerywać zabawy. Ale pewnego dnia pojawił się On. Niezbyt duży, kolorowy – całkiem ładny. Nic nie zapowiadało, że zmieni tak wiele.

Czy to streszczenie jakiegoś dramatu? Nie! Wręcz przeciwnie: to opis bajki dla najmłodszych i to – dodajmy – bajki dość realistycznej. Historia, która stała się udziałem bohatera książeczki Żegnaj, pieluszko!, rozgrywa się bowiem w niemal każdej rodzinie. Mały, wesoły, lubiący psoty i figle Miś zostaje obdarowany przez mamę niezwykłym prezentem: nocnikiem. I cóż z tego? Ot, jeszcze jeden plastikowy przedmiot, właściwe niezbędne wyposażenie domów, w których mieszkają dzieci. Czy aby na pewno?

Choć dla dorosłych pojawienie się nocnika to naturalna kolej rzeczy (etap rozwoju, doświadczany przecież przez wszystkie dzieci), dla każdego malca oznacza on swoistą rewolucję: dotychczas sprawnie odczytujący jego pragnienia i szybko na nie reagujący rodzice, zmieniają się nagle w surowych nauczycieli. Odtąd maluch ma samodzielnie wyrażać i kontrolować swoje potrzeby. A to nie taka prosta sprawa! Stąd zapewne opór Misia, niezbyt zachwyconego podarunkiem (bo był za mały i zbyt… niebieski) i używającego go chyba do wszystkiego poza wyznaczonym mu celem (kto by pomyślał, że nocnik może posłużyć za łopatkę, kapelusz lub… jezioro?). Trudno się jednak dziwić: pieluszka może i zbyt wygodna nie jest, niekiedy przeszkadza w zabawie, ale ten nowy sprzęt (niby taki niepozorny!) sprawia, że odwieczny (bo jedyny znany) porządek zostaje zaburzony.

Książeczka Żegnaj, pieluszko! pozwala przede wszystkim oswoić i zaakceptować wielkie przemiany, motywuje do stawienia im czoła. W dodatku poza walorem edukacyjnym posiada także estetyczny. Barwne ilustracje przyciągają wzrok nawet najmniejszych szkrabów, a twarde strony dość wcześnie umożliwią im aktywny udział w czytaniu. Dzięki temu z pewnością z zaciekawieniem wysłuchają historii do końca i dowiedzą się, co w końcu skłoniło Misia do rozstanie się z pieluszką.

Bellinda Rodik, Kerstin M. Shuld, Żegnaj, pieluszko! Jak miś polubił nocniczek, Wydawnictwo Debit, Bielsko-Biała 2007.

Ci, którym wpadły już w ręce Księgi… (czyli Księga gramatyki Lamelii Szczęśliwej oraz Księga ortografii Lamelii Szczęśliwej), z pewnością pamiętają ich bohaterów – emerytkę Lamelię oraz dwoje sympatycznych dzieci: Gabrysię i Kajtka. Cała trójka spotyka się po raz kolejny i spędza wspólnie osiemnaście dni – dzięki temu do rąk czytelników trafia Zdrowa kuchnia Lamelii Szczęśliwej.

Tym razem poszczególne historyjki (każdego dnia opowiadane dzieciom przez Lamelię) i wzbogacające je liczne ciekawostki dotyczą odżywiania. Temat ten obejmuje cały szereg pomniejszych zagadnień: Jak działa układ pokarmowy? Ile powinno się jeść? Do czego potrzebne są sole mineralne? Gdzie można znaleźć witaminy (czy tylko w kolorowych pastylkach?) i po co w ogóle ich szukać? Co by było, gdyby każdy posiłek składał się z czekolady? Na ile sposobów można przyrządzić marchewkę? Jakie pyszności zawdzięczamy krowiemu mleku? Co kryje się w poszczególnych warzywach i dlaczego mali sportowcy powinni się nimi zajadać? To tylko niektóre wątpliwości, które rozwieje Lamelia, co uczyni zresztą w typowy dla siebie sposób: zaciekawiwszy zabawnymi opowieściami, przyprawionymi mnóstwem smakowitych przykładów, na deser zaserwuje sporą ilość uporządkowanych informacji – przydatnych nie tylko najmłodszym.

Ale uwaga! Tym razem wesołe historie i wartościowe wiadomości to nie wszystko. Na koniec coś dla prawdziwych smakoszy: przepisy! Jasno sformułowane, precyzyjne i niezbyt skomplikowane. Dołączone do nich fotografie przekonają chyba nawet najbardziej upartych niedowiarków, że zdrowe dania bywają niezwykle apetyczne i kolorowe. Chipsy, frytki, hamburgery nigdy im nie dorównają – ani różnorodnością, ani działaniem, ani (choć to już raczej kwestia indywidualnych preferencji) smakiem.

Zdrowa kuchnia… to skarbnica wiedzy o jedzeniu i zdrowym odżywaniu. W dodatku naprawdę porządnie wydana (choć upodobanie do charakterystycznych ilustracji Zenona Wiewiurki to zdecydowanie rzecz gustu). Podsumowując: kolejna pouczająca, a przy tym zabawna i przyjemna lektura dla całej rodziny.

Joanna Krzyżanek, Zdrowa kuchnia Lamelii Szczęśliwej, Wydawnictwo Święty Wojciech, Poznań 2012

Rozbudzają wyobraźnię, wzbogacają słownictwo, przenoszą do miejsc i czasów nieznanych, dostarczają rozrywki, pocieszają, inspirują… Trudno w kilku zdaniach wymienić choćby część darów, jakimi swoich czytelników obdarzają książki. Może zatem warto postawić nieco przewrotne pytanie: jakie są ich wady?* Podstawowe dwa mankamenty (ocena jak najbardziej subiektywna): w większości skazują najmłodszych na pośrednictwo Znających Litery Dorosłych (a co jeśli nie słyszeli oni o akcji Cała Polska Czyta Dzieciom?!) i na ogół (bo oczywiście zdarzają się chlubne wyjątki!) ograniczają rolę odbiorców do biernego zapoznawania się z treścią i ilustracjami. Pora to zmienić!

A gdyby tak czytelnik, nawet najmłodszy, mógł stać się twórcą wydarzeń? Gdyby od niego zależały losy poszczególnych postaci, ich charaktery, relacje, a nawet słowa? Toż to nieskończenie wiele możliwości tworzenia wciąż nowych i nowych opowieści! Cóż to za pole do popisu dla dziecięcej fantazji i kreatywności!

Naprzeciw takim potrzebom wychodzi Wydawnictwo DEBIT. Wydana jego nakładem Arka Noego zupełnie nie przypomina tradycyjnych publikacji – nie ma okładki ani kartek. Swoim kształtem przypomina raczej… łódź. Dlatego też najlepszym miejscem na lekturę okaże się zapewne wypełniona wodą wanna – to w niej czytelnik będzie mógł poczuć się jak jeden z mieszkańców osławionej Arki. Nie straszne mu będą wichry i fale, bo łódź bez problemu uda się przymocować do łazienkowych płytek, a w  trudnych chwilach wspomogą go towarzysze: lew, żyrafa, słoń, zebra, owca, żółw... Nie zabraknie również samego budowniczego Arki. Poszczególne postacie reprezentowane są przez dość duże figurki, którym (co pewnie w kontekście samej opowieści oczywiste) nie straszny jest potop – z pewnością przetrwają nawet długotrwały i częsty kontakt z wodą. Ich namacalna, fizyczna forma stwarza maluchom niepowtarzalną okazję wcielenia się w bohaterów biblijnej opowieści. Taka możliwość bez wątpienia zachęci do kąpieli – nawet tych, którzy nie zaliczają się do najzagorzalszych miłośników wody i mydła. Przy okazji dobra zabawa gwarantowana! Zwłaszcza, że choć historię Noego i jego Arki znają niemal wszyscy, nikt tak naprawdę nie może być pewien, co dokładnie działo się podczas podróży. Zatem mali twórcy – do kąpieli!

*Zbulwersowanych zapewniam – nie pragnę tu apelować o zaniechanie czytelnictwa, a jedynie zwracam uwagę na potrzeby maluchów, których zbiory można uzupełnić publikacjami odbiegającymi nieco od tradycyjnych wydawnictw.

Arka Noego, Wydawnictwo DEBIT, Bielsko-Biała.

Niełatwo ułożyć malca do snu. Świadczy o tym chociażby liczba publikacji, zawierających opisy najlepszych metod usypiania. Podnieś-połóż, pozwól się wypłakać albo wręcz przeciwnie: noś i kołysz wedle potrzeb dziecka. I co tu wybrać? Który sposób jest najlepszy?

To chyba niewłaściwie postawione pytania. Może warto przede wszystkim rozważyć, dlaczego maluchy nie chcą spać? Boją się nocnych koszmarów? Nie chcą przerywać zabawy? Są zbyt zmęczone albo pobudzone? Przyczyn może być wiele. Większość wiąże się z negatywnymi emocjami – strachem, napięciem, coraz większym stresem i zniecierpliwieniem rodziców.

A gdyby tak… polubić zasypianie?

To wcale nie musi być trudne. Tym bardziej że pomoc i inspiracja znajduje się na wyciągnięcie ręki – wystarczy sięgnąć po nowość Wydawnictwa WAM: Sekrety małej poduszki. Niewielka książeczka, zawierająca dziewiętnaście krótkich utworów, tchnie tym, czego wieczorem najbardziej potrzeba – spokojem. Nie ma tu pełnych przygód opowieści (zwykle pobudzających i zachęcających do działania), poszczególne wiersze to raczej swoiste słowne obrazy. Ich lektura, połączona z przeglądaniem urokliwych, klimatem przypominających senne marzenia, ilustracji, pozwala się trochę rozmarzyć i zobaczyć to, co w ciągu dnia jest nieosiągalne: księżyc przechadzający się ulicami, srebrne ludki, niebieską łąkę, gwiazdkę pukającą do okna… W snach przecież wszystko zdarzyć się może! Trzeba tylko… spać.

Atutem publikacji jest także dołączona do niej płyta z nagraniami wszystkich tekstów w wykonaniu ich autorki. Przyjemną aranżację warto wykorzystać jako jeden z elementów rodzinnych wieczorów – by stały się czasem wyciszenia, odpoczynku po pełnym wrażeń dniu. Niech dzieci (i ich rodzice) poczują ciepło, spokój i bezpieczeństwo domowego ogniska. I niech im się śnią – sny kolorowe i słodkie.

Katarzyna Prudło, Sekrety małej poduszki, Wydawnictwo WAM, Kraków 2012